8.6.10

Czym żywią się żuki gnojowe?

- No nie! To już przesada! – mama Idy i Kacpra zdenerwowała się nie na żarty.
Byliśmy właśnie na wycieczce w Lasach Chojnowskich pod Warszawą. Akurat tam obfite deszcze, jakie ostatnio nawiedziły Polskę, nie zaszkodziły, lecz wręcz pomogły przyrodzie. Roślinność wybujała jak nigdy przedtem. Gdy więc wędrowaliśmy śródleśną ścieżką, z obu stron otaczała nas gęsta zielona ściana. A na środku naszego szlaku leżały, hm… odchody konia. W nich zaś kręciło się chyba z dziesięć ciemnych, metalicznie błyszczących żuków. Kacpra to wprost zafascynowało. Usiadł nad nimi i przyglądał im się z wielką ciekawością. A nawet w pewnym momencie, hm… patykiem zaczął im pomagać „bo jeden przewrócił się na grzbiet i nie mógł wstać, więc musiałem mu pomóc”.

I właśnie wtedy mama Idy i Kacpra nie wytrzymała.
- Nie, nie zgadzam się! Kacper odsuń się od tej kupy! A ty, Wojtek, nie pozwalaj dzieciom na takie akcje!
- Dobrze, dobrze – powiedział Kacper i trochę się odsunął od zajętych pracą żuków.
- Dobrze, dobrze – odparłem i ja. I też się nieco odsunąłem.
Ale obaj nadal przyglądaliśmy się, co też te owady wyprawiają.
- Tato – zapytał w końcu Kacper – ale czym się odżywiają dorosłe żuki gnojaki? Bo larwy to wiem, że kupą. Dorosłe też?
Tak, Kacper już sporo na ten temat wie. Ale najpierw może trochę wyjaśnień dla osób mniej obznajomionych z tajnikami przyrody. Bo Polacy zwykle mylą słowa „chrząszcze” i „żuki”. Tymczasem to niedokładnie to samo. Chrząszcze są najliczniejszą grupą owadów na świecie. Jest ich na pewno ponad 350 tysięcy gatunków. Wszystkie wyróżniają się tym, że ich przednia para skrzydeł przekształciła się w twarde pokrywy. Jedną z grup chrząszczy są żuki. A zatem każdy żuk jest chrząszczem, ale tylko część chrząszczy jest żukami.
W Polsce żyje ich kilka gatunków, spośród których najczęściej spotyka się trzy: żuka leśnego, żuka gnojowego oraz żuka wiosennego. Większość z nich, jak słusznie zauważył Kacper, jako larwy żywi się odchodami – głównie ssaków roślinożernych. Dorosłe zaś dbają, by młodym nie zabrakło pokarmu. Dlatego jedne toczą kule z nawozu, w których składają jaja a potem zakopują w ziemi. Inne kopią chodniki wprost pod odchodami. Potem te norki zapełniają nawozem i na koniec składają do środka jaja. Podziemne korytarze żuka gnojowego są rozgałęzione, a w każdej odnodze owady upychają odchody ssaków i jedno jajo. Larwy, które się potem wylęgną, mają więc pożywienia pod dostatkiem. Wyjątkiem w tej gromadzie wielbicieli nawozu są larwy żuka leśnego. One nad odchody zwierząt przedkładają gnijące liście, mchy oraz korę drzew.
No dobrze. A co jedzą dorosłe żuki? Ano to samo, co larwy: odchody zwierząt roślinożernych!
A zatem smacznego, drogie żuki: gnojowe, leśne i wiosenne!

A kto chce więcej wiedzieć o ich obyczajach niech zajrzy na stronę internetową Lasów Państwowych, do książki Henryka Sandnera „Owady” oraz V. J. Staneka „Wielki atlas owadów”.
Na górze zaś zamieściłem zdjęcie żuka gnojowego rodem z Wikimedia Commons.


4 komentarze:

mysek pisze...

BARDZO gratuluję książki !!!!! To świetny pomysł na popularyzację nauki wśród dzieci! na pewno znajdzie się na naszej półce!
...moje dzieciaki także fascynują się żukami :)

Wojciech Mikołuszko pisze...

Wielkie dzięki! Mam nadzieję, że książka się spodoba :)
Pozdrowienia serdeczne
Wojtek

Anonimowy pisze...

Fajna książka! Właśnie znalazłam jednego żuka... albo chrząszcza? Ciekawe zwierzaki!

Hejhej pisze...

Myślałam, że nazwa mówi sama za siebie:D